Ο Αμαζόνιος πλησιάζει κλιματική καμπή νωρίτερα από από ό,τι αναμενόταν

  • Home
  • Blog
  • ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
  • Ο Αμαζόνιος πλησιάζει κλιματική καμπή νωρίτερα από από ό,τι αναμενόταν

Άρθρο από το AFP, 7 Μαρτίου 2022

Παρίσι (AFP) – Απειλούμενο από την κλιματική αλλαγή και την ανελέητη αποψίλωση, το τροπικό δάσος του Αμαζονίου χάνει την ικανότητά του να ανακάμπτει και θα μπορούσε να μετατραπεί ανεπανόρθωτα σε σαβάνα, με ολέθριες συνέπειες για την περιοχή και τον κόσμο, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.

Οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι τα αποτελέσματα σημαίνουν ότι ο Αμαζόνιος μπορεί να πλησιάζει μια λεγόμενη καμπή πιο γρήγορα από ό,τι αναμενόταν στο παρελθόν.

Αναλύοντας 25 χρόνια δορυφορικών δεδομένων, οι ερευνητές μέτρησαν για πρώτη φορά την ανθεκτικότητα του Αμαζονίου ενάντια σε γεγονότα-σοκ όπως ξηρασίες και πυρκαγιές, έναν βασικό δείκτη της γενικότερης υγείας του δάσους.

Αυτός ο δείκτης έχει υποχωρήσει σε πάνω από τρία-τέταρτα της λεκάνης του Αμαζονίου, όπου βρίσκεται το μισό τροπικό δάσος του κόσμου, όπως ανέφεραν στο περιοδικό Nature Climate Change.

Στις περιοχές που έχουν χτυπηθεί περισσότερο από καταστροφές ή ξηρασία, η δυνατότητα του δάσους να ανακάμψει είχε μειωθεί περίπου στο μισό, όπως δήλωσε στο AFP ένας από τους συγγραφείς της έρευνας, Tim Lenton, διευθυντής του Global Systems Institute του Πανεπιστημίου του Exeter.

“Ο δείκτης ανθεκτικότητας άλλαξε περισσότερες από δύο φορές σε περιοχές που βρίσκονται κοντά σε ανθρώπινες δραστηριότητες και στις πιο ξηρές περιοχές,” όπως είπε σε μια συνέντευξη.

Τα κλιματικά μοντέλα έχουν υποδείξει ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη – που έχει θερμάνει την επιφάνεια της Γης κατά μέσο όρο 1,1 βαθμό Κελσίου σε σχέση με τα επίπεδα πριν τη βιομηχανική επανάσταση – θα μπορούσε από μόνη της να σπρώξει τον Αμαζόνιο πέρα από το σημείο χωρίς επιστροφή και να τον μετατρέψει σε μια πολύ ξηρότερη κατάσταση σαβάνας.

Αν η ρύπανση με άνθρακα συνεχίσει με αμείωτους ρυθμούς, αυτό το σενάριο μπορεί να κλειδώσει ως τα μέσα του αιώνα, σύμφωνα με κάποια μοντέλα.

“Αλλά φυσικά δεν είναι μόνο η κλιματική αλλαγή – οι άνθρωποι κόβουν ή καίνε το δάσος κι αυτό είναι ένα δεύτερο σημείο πίεσης,” δήλωσε ο Lenton.

“Αυτά τα δύο γεγονότα αλληλεπιδρούν, και υπάρχουν ανησυχίες ότι η μετάβαση θα μπορούσε να συμβεί ακόμα νωρίτερα.”

Πέρα από τον Αμαζόνιο, τα στρώματα πάγου στη Γροιλανδία και τη Δυτική Ανταρκτική, το μόνιμο στρώμα πάγου (permafrost) της Σιβηρίας γεμάτο διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο, οι μουσώνες στη Νότια Ασία, τα οικοσυστήματα των κοραλλιογενών υφάλων, και το ρεύμα του Ατλαντικού ωκεανού είναι όλα φαινόμενα ευάλωτα σε καμπές που θα μπορούσαν να αλλάξουν δραστικά τον κόσμο όπως τον ξέρουμε.

Παγκόσμιες επιπτώσεις

Η αποψίλωση στη Βραζιλία έχει ενταθεί από τότε που ανέλαβε ο ακροδεξιός Πρόεδρος Jair Bolsonaro το 2019, φτάνοντας ρεκόρ 15ετίας πέρσι.

Πρόσφατα, οι επιστήμονες ανέφεραν ότι το τροπικό δάσος της Βραζιλίας – 60% του συνόλου της λεκάνης του Αμαζονίου – έχει μεταβληθεί από “αποθήκη” σε “πηγή” διοξειδίου του άνθρακα, εκπέμποντας 20% περισσότερο αέριο του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα την τελευταία δεκαετία σε σχέση με το πόσο απορρόφησε.

Τα χερσαία οικοσυστήματα σε όλο τον κόσμο έχουν υπάρξει καίριος σύμμαχος καθώς ο κόσμος παλεύει να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Παγκοσμίως, η βλάστηση και το χώμα έχουν απορροφήσει συστηματικά περίπου 30% της ρύπανσης άνθρακα από το 1960, παρότι οι εκπομπές έχουν αυξηθεί κατά 50%.

Η “σαβανοποίηση” του Αμαζονίου μπορεί να είναι καταστροφική, στη Νότια Αμερική και σε όλη τη Γη.

Περίπου 90 δισεκατομμύρια τόνοι διοξειδίου του άνθρακα που είναι αποθηκευμένοι στο τροπικό δάσος – δύο φορές οι παγκόσμιες ετήσιες εκπομπές από όλες τις πηγές – θα μπορούσαν να απελευθερωθούν στην ατμόσφαιρα, ωθώντας τις παγκόσμιες θερμοκρασίες να αυξηθούν ακόμα περισσότερο.

Σε τοπικό επίπεδο, “δεν είναι μόνο τα δάση που απειλούνται,” δήλωσε ο Lenton. “Αν χαθεί η ανακύκλωση των βροχοπτώσεων από τον Αμαζόνιο, θα έχουμε επιπτώσεις στην κεντρική Βραζιλία, τη γεωργική καρδιά της χώρας.”

Ανησυχητικά, τα νέα ευρήματα συγκεντρώνουν δεδομένα που δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση.

“Πολλοί ερευνητές εικάζουν ότι το δάσος θα μπορούσε να φτάσει ένα σημείο καμπής,” δήλωσε ένας από τους συγγραφείς της έρευνας, ο Niklas Boers, καθηγητής στο Potsdam Institute for Climate Impact Research στη Γερμανία.

“Η έρευνά μας παρέχει κρίσιμα εμπειρικά στοιχεία ότι πλησιάζουμε αυτό το σημείο.”

Όταν είσαι σίγουρος, είναι πολύ αργά

Για να αξιολογήσουν τις αλλαγές στην ανθεκτικότητα του τροπικού δάσους, οι Lenton, Boers και ο επικεφαλής της έρευνας Chris Boulton από το Πανεπιστήμιο του Exeter ανέλυσαν δύο σύνολα δορυφορικών δεδομένων: το ένα μετρούσε τη βιομάζα και το άλλο το “πράσινο” του θόλου.

“Αν χαθεί πολλή ανθεκτικότητα, η καταστροφή του δάσους μπορεί να είναι αναπόφευκτη – αλλά αυτό δεν θα γίνει ξεκάθαρο ωσότου τελειώσει το κύριο γεγονός που θα ωθήσει το σύστημα να περάσει το σημείο χωρίς επιστροφή,” δήλωσε ο Boers.

Μπορεί όμως να υπάρχει ελπίδα για να κρατήσει τον Αμαζόνιο από την καταστροφή.

“Το τροπικό δάσος έχει πολλή ανθεκτικότητα φυσικά – μιλάμε για έναν βιότοπο που άντεξε τις εποχές των παγετώνων, άλλωστε,” δήλωσε ο Lenton.

“Αν μπορούσαμε να μειώσουμε ξανά τη θερμοκρασία αφού περάσουμε το σημείο καμπής, ίσως να μπορούσαμε να σώσουμε την κατάσταση.”

“Αλλά αυτό μας βάζει στον χώρο της αφαίρεσης τεράστιων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα, ή γεωμηχανική, που έχει τα δικά της ρίσκα.”

Κάτι λιγότερο από 20% του τροπικού δάσους του Αμαζονίου – που ανήκει σε εννέα κράτη και καλύπτει πάνω από 5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα – έχει καταστραφεί ή υποβαθμιστεί από το 1970, κυρίως για την παραγωγή ξυλείας, σόγιας, φοινικέλαιου, βιοκαυσίμων και μοσχαρίσιου κρέατος.

© 2022 AFP

Leave A Reply