Η αλήθεια για την “Μπλε Δευτέρα”

Κάθε χρόνο περίπου τέτοια εποχή, το internet γεμίζει από προειδοποιήσεις για την τρομερή “Μπλε Δευτέρα” (Blue Monday), τη λεγόμενη πιο καταθλιπτική μέρα του χρόνου. Πώς δημιουργήθηκε η έννοια της Μπλε Δευτέρας και κατά πόσο είναι πραγματικό φαινόμενο;

Άρθρο της Maria Cohut, Ph.D., 21 Ιανουαρίου 2019

Μια γρήγορη αναζήτηση στο Internet θα αποκαλύψει ότι η ημερομηνία στην οποία δημοσιεύτηκε αυτό το άρθρο είναι η λεγόμενη Μπλε Δευτέρα (Blue Monday), η χειρότερη μέρα του χρόνου, όταν η θλίψη και η ανία κυριαρχούν στη διάθεση του κόσμου.

Η Μπλε Δευτέρα δεν είναι σταθερή κάθε χρόνο, αλλά πρέπει να είναι Δευτέρα (φυσικά), και πρέπει να είναι τον Ιανουάριο, συνήθως την τρίτη Δευτέρα του πρώτου μήνα του χρόνου.

Για να είμαι ειλικρινής, σήμερα, καθώς γράφω αυτό το άρθρο, δεν είμαι στα καλύτερά μου. Αναρρώνω από ένα επίμονο κρυολόγημα, είμαι αγχωμένη για προθεσμίες στη δουλειά μου, και ανησυχώ για τις προκλήσεις που θα φέρει η ερχόμενη εβδομάδα. Μπαίνω σε πειρασμό να πω ότι η ταμπέλα της Μπλε Δευτέρας είναι ταιριαστή για μια μέρα σαν κι αυτή.

Από την άλλη όμως, ήμουν άρρωστη και την περασμένη εβδομάδα, και οι προθεσμίες που προκαλούν άγχος είναι κοινές στον κλάδο μου, οπότε γιατί να μην ονομάζουμε κάθε λιγότερο-από-τέλεια Δευτέρα “Μπλε” Δευτέρα; Τι κάνει τη σημερινή μέρα ιδιαίτερα καταθλιπτική; Ή ίσως μια καλύτερη ερώτηση θα ήταν “Είναι η τρίτη Δευτέρα του Ιανουαρίου πράγματι η πιο καταθλιπτική μέρα του χρόνου;”

Σε αυτό το άρθρο θα μάθουμε από πού προήλθε η έννοια της Μπλε Δευτέρας, πώς υπολογίζεται αυτή η ημερομηνία, και κατά πόσο η ιδέα είναι αληθινή.

Μια ξεχασμένη καμπάνια marketing

Σύμφωνα με διάφορες διαδικτυακές πηγές, η Μπλε Δευτέρα ξεκίνησε από τον ψυχολόγο Cliff Arnall το 2005, όταν επινόησε την έννοια αυτή ως μέρος μιας καμπάνιας marketing για ένα ταξιδιωτικό πρακτορείο.

Για να μπορέσει να διευκρινίσει ποια μέρα του Ιανουαρίου θα έπεφτε η Μπλε Δευτέρα κάθε χρόνο, ο Arnall σκαρφίστηκε μια περίπλοκη εξίσωση που λαμβάνει υπόψη διάφορους παράγοντες όπως: τον καιρό, τα επίπεδα χρέους, τον μηνιαίο μισθό, τον χρόνο που έχει περάσει από τα Χριστούγεννα, πόσο χρόνο κάποιος έχει αποτύχει να κρατήσει τις αποφάσεις του νέου έτους, τα επίπεδα κινήτρων, και την ανάγκη για ανάληψη δράσης.

Το σκεπτικό είναι ότι η πιο καταθλιπτική μέρα του χρόνου χαρακτηρίζεται από άσχημο καιρό, ενοχή για το ότι δεν έχουμε πετύχει τους στόχους που θέσαμε στην αρχή της χρονιάς, ανησυχία για τα χρήματα, και την αντίθεση μεταξύ της πρόσφατης εορταστικής διάθεσης και της απότομης επιστροφής στην πεζή καθημερινότητα.

Ενώ όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορεί να φαίνονται θεμιτοί στην προσπάθεια να υπολογίσουμε ποια είναι η χειρότερη μέρα του χρόνου, οι ειδικοί σημειώνουν, ξανά και ξανά, ότι οι παράγοντες αυτοί είναι αδύνατο να υπολογιστούν, κάνοντας την εξίσωση εντελώς αντιεπιστημονική.

Δεν υπάρχει τρόπος να υπολογίσουμε τον “χρόνο που έχει περάσει από την αποτυχία να κρατήσουμε τον στόχο του Νέου Έτους” για κάθε άνθρωπο στον πλανήτη, και ο καιρός τον Ιανουάριο έχει τεράστιες διαφορές ανάλογα τη χώρα και την Ήπειρο.

Αποκτώντας δική της υπόσταση

Από τη δημιουργία της το 2005, η Μπλε Δευτέρα φαίνεται να έχει αποκτήσει δική της υπόσταση και μόλις μπει ο Ιανουάριος, πολλοί ιστότοποι αρχίζουν να δημοσιεύουν λίστες για τα “10 πράγματα που θα σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε τη Μπλε Δευτέρα”.

Παρότι, ουσιαστικά, τέτοιες πρωτοβουλίες μπορεί να έχουν καλές προθέσεις, στοχεύοντας να μοιραστούν γενικές συμβουλές για την αντιμετώπιση του στρες και της κακής διάθεσης, μπορούν να έχουν και ακούσιες επιπτώσεις.

Για παράδειγμα, άτομα που ήδη παλεύουν με την κατάθλιψη ή το άγχος μπορεί να δουν τα συμπτώματά τους να χειροτερεύουν από τις συνεχείς αναφορές και προειδοποιήσεις για αυτή την υποθετικά άσχημη μέρα.

Σε μια συνέντευξη στο BBC, μια γυναίκα με ιστορικό άγχους σημειώνει ότι οι αναφορές στην Μπλε Δευτέρα ασκούν επιπλέον πίεση στην ίδια και σε άλλους που ανησυχούν ότι αυτή η μέρα θα φέρει δυσάρεστα συμπτώματα ψυχικής υγείας.

Η Μπλε Δευτέρα, λέει, είναι “απλά μια ταμπέλα σε μια κανονική μέρα, αλλά ασκεί πολλή πίεση σε ανθρώπους που ήδη πάσχουν από ψυχικές ασθένειες για να την αντιμετωπίσουν. Προσθέτει πολύ άγχος για την ίδια την ημέρα, ενώ οι άνθρωποι ανησυχούν και στο χρονικό διάστημα πριν από αυτή.”

Όμως, παρά το όνομά της, η έννοια της Μπλε Δευτέρας δεν είχε ποτέ σκοπό να κάνει τους ανθρώπους να φοβούνται τον μήνα Ιανουάριο – το αντίθετο μάλιστα, σύμφωνα με τον εμπνευστή της.

“Μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία”

Σε μια συνέντευξη στην εφημερίδα The Telegraph, ο Arnall εξηγεί ότι η πρόθεσή του με την Μπλε Δευτέρα ήταν μια πρόκληση, να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να παλέψουν ενάντια στην κακή διάθεση μετά τις γιορτές και να σχεδιάσουν νέες περιπέτειες ή να καταπιαστούν με νέα χόμπι.

Όμως αναγνωρίζει κοιτώντας πίσω, ότι η έννοια δεν βοήθησε, καθώς είχε τη δυνατότητα να γίνει “αυτοεκπληρούμενη προφητεία.”

Μιλώντας για το πώς ανέπτυξε την ιδέα της Μπλε Δευτέρας, σημειώνει, “αρχικά μου ζητήθηκε να σκεφτώ ποια πίστευα ότι θα ήταν η καλύτερη μέρα για να κλείσει κάποιος καλοκαιρινές διακοπές, αλλά όταν ξεκίνησα να σκέφτομαι τους λόγους για τους οποίους κάποιος κανονίζει ένα ταξίδι, σκεπτόμενος τι μου είπαν χιλιάδες άτομα σε εργαστήρια διαχείρισης του στρες ή ευτυχίας, υπήρχαν αυτοί οι παράγοντες που υποδείκνυαν την τρίτη Δευτέρα του Ιανουαρίου ως ιδιαίτερα καταθλιπτική.”

“[Αλλά] δεν βοηθά ιδιαίτερα να το βγάλεις προς τα έξω και να πεις “εδώ είμαστε” […] είναι σχεδόν σαν αυτο-εκπληρούμενη προφητεία ότι θα είναι η πιο καταθλιπτική μέρα.”

Cliff Arnall

Μέσα σε 13 χρόνια, κάτι που ξεκίνησε σαν μια ιδέα για μια τυπική καμπάνια marketing, απέκτησε εντυπωσιακή δυναμική και ενσωματώθηκε στην κουλτούρα του διαδικτύου. Τώρα, υπάρχει μια πολύ λεπτή γραμμή ανάμεσα στη Μπλε Δευτέρα που κάνει τον Ιανουάριο πιο καταθλιπτικό μήνα και που προσφέρει μια αφορμή για να μιλήσουμε πιο ανοιχτά για την ψυχική υγεία.

Και για κάποιες εταιρείες, αυτή η διάσημη μέρα είναι απλά μια ακόμα ευκαιρία να προωθήσουν τις πωλήσεις τους σε έναν από τους πιο αργούς μήνες του χρόνου.

Οπότε μην ανησυχείτε για τι μπορεί να σας φέρει η Μπλε Δευτέρα. Αγνοήστε το hype, προσπαθήστε να ευχαριστηθείτε τη μέρα σας, κι αν δεν έχετε καταφέρει να κρατήσετε τις αποφάσεις του Νέου Έτους μέχρι στιγμής, απλά δείτε αυτή την ημέρα σαν μια ευκαιρία να επιστρέψετε στον στόχο σας, με τους δικούς σας ρυθμούς.

Leave A Reply