Καταρρίπτοντας τον μύθο του εύρους προσοχής

  • Home
  • Blog
  • ΕΡΕΥΝΑ
  • Καταρρίπτοντας τον μύθο του εύρους προσοχής

Άρθρο του Simon Maybin, 10 Μαρτίου 2017

Το πιθανότερο είναι ότι δεν θα διαβάσετε αυτό το άρθρο μέχρι το τέλος. Όλοι γνωρίζουν ότι το εύρος προσοχής μας όλο και μειώνεται. Είναι προφανές. Ή μήπως δεν είναι;

Στον συνεχώς συνδεδεμένο κόσμο των κοινωνικών δικτύων, των έξυπνων κινητών τηλεφώνων και των συνδέσμων μέσα σε ό,τι διαβάζετε, η συγκέντρωση μπορεί να μοιάζει πολύ πιο δύσκολη.

Και υπάρχουν και στατιστικές. Λένε ότι το μέσο εύρος προσοχής έχει μειωθεί από 12 δευτερόλεπτα το 2000 σε οκτώ δευτερόλεπτα σήμερα. Λιγότερο από το εύρος προσοχής εννέα δευτερολέπτων που έχει το μέσο χρυσόψαρο.

Είναι πιθανό να έχετε δει αυτά τα στατιστικά σε περιοδικά, εφημερίδες ή την τηλεόραση. Αλλά αν δώσετε λίγη παραπάνω προσοχή στο από πού έρχονται αυτά τα στατιστικά, η κατάσταση είναι λιγότερο ξεκάθαρη.

Όλες αυτές οι αναφορές πηγάζουν από μια έκθεση του 2015 από την Ομάδα Έρευνας Καταναλωτών της Microsoft στον Καναδά, που μελέτησε 2.000 Καναδούς και εξέτασε την εγκεφαλική δραστηριότητα 112 ατόμων όσο έκαναν διάφορες εργασίες.

Όμως, το στοιχείο που πρόσεξαν όλοι – σχετικά με το μειούμενο εύρος προσοχής – δεν ήρθε από την έρευνα της Microsoft. Εμφανίζεται στην έκθεση, αλλά με αναφορά σε άλλη πηγή, με το όνομα Statistic Brain.

Μια γρήγορη αναζήτηση στο Google και είναι εύκολο να δει κανείς από πού το βρήκαν. Ο ιστότοπος της Statistic Brain μοιάζει αρκετά αξιόπιστος. Μάλιστα λέει ότι “αγαπάμε τους αριθμούς, την αγνότητά τους, και ό,τι εκπροσωπούν” – ακριβώς το είδος ανθρώπων με το οποίο τα πηγαίνουμε καλά.

Και για να το αποδείξουν, οι εραστές των αριθμών στην Statistic Brain δίνουν πηγές για όλα τους τα νούμερα. Αλλά οι πηγές αυτές είναι εξοργιστικά αόριστες.

Και όταν επικοινώνησα με τις πηγές που αναφέρονται – το Εθνικό Κέντρο Πληροφορίας Βιοτεχνολογίας στην Εθνική Βιβλιοθήκη Ιατρικής στις ΗΠΑ, και το Associated Press – δεν μπορούσαν να βρουν καμία καταγεγραμμένη έρευνα που να υποστηρίζει αυτά τα στοιχεία.

Οι προσπάθειές μου να επικοινωνήσω με την Statistic Brain ήταν κι αυτές άκαρπες.

Έχω μιλήσει με διάφορους ανθρώπους που αφιερώνουν τις επαγγελματικές τους ζωές στη μελέτη της ανθρώπινης προσοχής και ούτε εκείνοι έχουν ιδέα από πού προκύπτουν αυτοί οι αριθμοί.

Εξαρτάται από τη δραστηριότητα”

Στην πραγματικότητα, πιστεύουν ότι η ιδέα ότι το εύρος προσοχής μειώνεται είναι εντελώς λάθος.

“Δεν πιστεύω ότι ισχύει καθόλου,” λέει η Δρ Gemma Briggs, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

“Απλούστατα γιατί δεν πιστεύω ότι είναι κάτι που οι ψυχολόγοι ή όσοι ενδιαφέρονται για την προσοχή θα προσπαθούσαν να μετρήσουν και να ποσοτικοποιήσουν με αυτόν τον τρόπο.”

Μελετά την προσοχή σε οδηγούς και μάρτυρες εγκλημάτων και λέει ότι η ιδέα ενός “μέσου εύρους προσοχής” δεν έχει νόημα. “Εξαρτάται κατά πολύ από τη δραστηριότητα. Το πόση προσοχή θα δώσουμε σε μια εργασία ποικίλλει ανάλογα με το τι απαιτεί η εκάστοτε εργασία.”

Υπάρχουν κάποιες μελέτες εκεί έξω που εξετάζουν συγκεκριμένες δραστηριότητες, όπως η παρακολούθηση μιας διάλεξης.

Αλλά η ιδέα ότι υπάρχει ένα τυπικό χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι άνθρωποι μπορούν να αφιερώσουν προσοχή ακόμα και σε αυτή τη μία εργασία έχει καταρριφθεί.

“Το πώς αφιερώνουμε προσοχή σε διαφορετικές εργασίες εξαρτάται κατά πολύ στο τι φέρνει το άτομο σε κάθε κατάσταση,” εξηγεί η Δρ. Briggs.

“Έχουμε έναν πλούτο πληροφοριών μέσα στο κεφάλι μας για το τι συμβαίνει συνήθως σε συγκεκριμένες καταστάσεις, τι μπορούμε να περιμένουμε. Και αυτές οι προσδοκίες και η εμπειρία μας επηρεάζουν απευθείας αυτό που βλέπουμε και το πώς επεξεργαζόμαστε τις πληροφορίες σε κάθε στιγμή.”

Κάποιοι προτείνουν ότι τα στοιχεία για μειωμένη διάρκεια σκηνών σε ταινίες δείχνουν επίσης ότι το εύρος προσοχής μειώνεται. Αλλά ο ακαδημαϊκός πίσω από αυτή τη μελέτη λέει ότι το μόνο που αποδεικνύεται είναι ότι οι σκηνοθέτες έχουν γίνει καλύτεροι στο να μας τραβούν την προσοχή.

Μια ενδιαφέρουσα ειρωνεία”

Υπάρχει και κάτι ακόμα ύποπτο σχετικά με αυτά τα στατιστικά για το εύρος προσοχής.

Φαίνεται ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τα χρυσόψαρα – ή τα ψάρια εν γένει – έχουν ιδιαίτερα μικρό εύρος προσοχής ή μνήμη, σε αντίθεση με το τι λέει η ποπ κουλτούρα.

Μίλησα με την καθηγήτρια Felicity Huntingford, που έχει περάσει σχεδόν μισό αιώνα μελετώντας τη συμπεριφορά των ψαριών και μόλις έκανε μια σειρά δημόσιων διαλέξεων με τίτλο “Πόσο Έξυπνα Είναι τα Ψάρια;”

“Τα χρυσόψαρα μπορούν να επιδείξουν όλων των ειδών τη μάθηση που έχει περιγραφεί για θηλαστικά και πουλιά,” λέει.

“Και έχουν γίνει πρότυπα για τη μελέτη της διαδικασίας της μάθησης και της διαδικασίας της δημιουργίας μνήμης ακριβώς επειδή έχουν μνήμη και επειδή μαθαίνουν.”

Λέει ότι έχουν υπάρξει κυριολεκτικά εκατοντάδες επιστημονικές εργασίες ανά τις δεκαετίες πάνω στη μάθηση και τη μνήμη των χρυσόψαρων. Βρήκα μια αναφορά σε μια μελέτη πάνω στη μνήμη των ψαριών από το 1908.

“Το ότι ένα είδος που χρησιμοποιείται από νευροψυχολόγους και επιστήμονες ως πρότυπο για τη μελέτη της δημιουργίας μνήμης έχει καταλήξει να έχει αυτή τη φήμη – νομίζω είναι μια ενδιαφέρουσα ειρωνεία,” λέει.

Άρα λοιπόν τα χρυσόψαρα δεν έχουν ούτε μικρό εύρος προσοχής ούτε περιορισμένη μνήμη. Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το εύρος προσοχής των ανθρώπων μειώνεται.

Κι εσείς φτάσατε στο τέλος αυτού του άρθρου ενώ θα μπορούσατε να βλέπετε βίντεο στο διαδίκτυο.

Leave A Reply