Ο “Μεγάλος Πράσινος Τοίχος” της Αφρικής θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες κλιματικές επιπτώσεις

  • Home
  • Blog
  • ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
  • Ο “Μεγάλος Πράσινος Τοίχος” της Αφρικής θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες κλιματικές επιπτώσεις

Μια τεράστια γραμμή βλάστησης στην περιοχή Σαχέλ μπορεί να εντείνει τους μουσώνες της Δυτικής Αφρικής, σύμφωνα με προσομοιώσεις

Άρθρο της Carolyn Gramling, 3 Ιανουαρίου 2022

Η πρωτοβουλία “Μεγάλος Πράσινος Τοίχος” της Αφρικής αποτελεί μια πρόταση για μια γραμμή δέντρων μήκους 8.000 χιλιομέτρων με σκοπό να σταματήσει τη Σαχάρα από το να επεκταθεί νότια. Νέες κλιματικές προσομοιώσεις που κοιτούν τόσο το παρελθόν όσο και το μέλλον της περιοχής υποδηλώνουν ότι αυτό το πρασίνισμα μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στο κλίμα της βόρειας Αφρικής αλλά και πέρα από αυτή.

Έως το 2030, το έργο στοχεύει στη φύτευση 100 εκατομμυρίων στρεμμάτων δέντρων κατά μήκος του Σαχέλ, της ημίξηρης ζώνης που διαπερνά το νότιο άκρο της ερήμου. Αυτή η ολοκληρωμένη γραμμή δέντρων μπορεί ακόμα και να διπλασιάσει τη βροχόπτωση στην περιοχή του Σαχέλ και θα μπορούσε επίσης να μειώσει τις μέσες καλοκαιρινές θερμοκρασίες σε μεγάλο μέρος της Βόρειας Αφρικής και της Μεσογείου, σύμφωνα με προσομοιώσεις που παρουσιάστηκαν στις 14 Δεκεμβρίου κατά τη διάρκεια της φθινοπωρινής συνάντησης της Αμερικανικής Γεωφυσικής Ένωσης. Όμως, σύμφωνα με τη μελέτη, οι θερμοκρασίες στα πιο ζεστά σημεία της ερήμου θα γίνονταν ακόμα θερμότερες.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι μια “πράσινη Σαχάρα” συνδέεται με αλλαγές στην ένταση και την τοποθεσία του μουσώνα της Δυτικής Αφρικής. Αυτό το κύριο σύστημα αέρα φυσά ζεστό, ξηρό αέρα προς τα νοτιοδυτικά μέσα από τη Βόρεια Αφρική κατά τους ψυχρότερους μήνες και φέρνει ελαφρώς πιο υγρές συνθήκες προς τα βορειοανατολικά κατά τους θερμότερους μήνες.

Τέτοιες αλλαγές στην ένταση του μουσώνα καθώς και στη βόρεια ή νότια κατεύθυνσή του οδήγησαν σε μια περίοδο πράσινης Σαχάρας που διήρκεσε από περίπου 11.000 έως 5.000 χρόνια πριν, για παράδειγμα. Κάποια από τα ισχυρότερα πρώιμα στοιχεία για αυτήν την πράσινη Σαχάρα του παρελθόντος προήλθαν τη δεκαετία του 1930, όταν ο Ούγγρος εξερευνητής László Almásy – η έμπνευση για τον πρωταγωνιστή της ταινίας Ο Άγγλος Ασθενής του 1996 – ανακάλυψε Νεολιθική τέχνη σε σπηλιές και βράχους στη Λιβυκή έρημο που απεικόνιζε ανθρώπους να κολυμπούν.

Οι παρελθοντικές αλλαγές στον μουσώνα της Δυτικής Αφρικής συνδέονται με κυκλικές εναλλαγές στην τροχιά της Γης, η οποία αλλάζει πόση εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία ζεσταίνει την περιοχή. Αλλά οι κύκλοι της τροχιάς δεν αποκαλύπτουν όλη την ιστορία, λέει ο Francesco Pausata, κλιματολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κεμπέκ στο Μοντρεάλ που έτρεξε τις νέες προσομοιώσεις. Οι επιστήμονες αναγνωρίζουν τώρα ότι οι αλλαγές στο επίπεδο της βλάστησης και της γενικότερης ύπαρξης σκόνης μπορούν να εντείνουν δραματικά αυτές τις εναλλαγές στον μουσώνα, λέει.

Η περισσότερη βλάστηση “βοηθά να δημιουργηθεί μια τοπική δεξαμενή υγρασίας,” με περισσότερο νερό να περνά από το έδαφος στην ατμόσφαιρα, αυξάνοντας την υγρασία και επομένως και τη βροχόπτωση, λέει ο Deepak Chandan, παλαιοκλιματολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, που δεν ενεπλάκη στη μελέτη. Τα φυτά δημιουργούν επίσης και πιο σκούρα επιφάνεια σε σχέση με τις εκτυφλωτικές άμμους της ερήμου, έτσι ώστε το έδαφος να απορροφά περισσότερη θερμότητα, λέει ο Chandan. Επιπλέον, η βλάστηση μειώνει τα επίπεδα σκόνης στην ατμόσφαιρα. Τα σωματίδια της σκόνης μπορούν να αντικατοπτρίσουν το ηλιακό φως πίσω στο διάστημα, άρα λιγότερη σκόνη σημαίνει ότι περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία φτάνει στο έδαφος. Αν τα προσθέσουμε όλα αυτά μαζί, οι επιπτώσεις οδηγούν σε περισσότερη ζέστη και περισσότερη υγρασία πάνω από τη γη σε σχέση με τον ωκεανό, δημιουργώντας μεγαλύτερη διαφορά στην ατμοσφαιρική πίεση. Και αυτό σημαίνει ότι θα φυσούν δυνατότεροι και πιο έντονοι μουσώνες άνεμοι.

Η ιδέα για τον Μεγάλο Πράσινο Τοίχο της Αφρικής ξεκίνησε τις δεκαετίες του 1970 και ‘80, όταν η πάλαι ποτέ γόνιμη περιοχή του Σαχέλ άρχισε να ξεραίνεται ως αποτέλεσμα της αλλαγής του κλίματος και της χρήσης της γης. Η φύτευση ενός προστατευτικού τοίχου βλάστησης για να οριοθετήσει την επεκτεινόμενη έρημο είναι ένα μακροχρόνιο σχέδιο. Τη δεκαετία του 1930, ο Πρόεδρος Franklin Roosevelt κινητοποίησε την Υπηρεσία Δασών των ΗΠΑ και τη Διεύθυνση Προόδου Έργων να φυτέψουν τοίχους από δέντρα στα Μεγάλα Λιβάδια του Τέξας για να επιβραδύνουν την αύξηση του Dust Bowl. Από τη δεκαετία του 1970, η Κίνα έχει καταπιαστεί με το δικό της τεράστιο έργο βλάστησης στην έρημο – που έχει επίσης το παρατσούκλι Μεγάλος Πράσινος Τοίχος – σε μια προσπάθεια να σταματήσει η επέκταση προς τα νότια των αμμόλοφων της Ερήμου Γκόμπι.

Υπό την ηγεσία της Αφρικανικής Ένωσης, ο Μεγάλος Πράσινος Τοίχος της Αφρικής ξεκίνησε το 2007 και τώρα είναι περίπου 15% ολοκληρωμένος. Οι υποστηρικτές του έργου ελπίζουν ότι η ολοκληρωμένη γραμμή δέντρων, η οποία θα εκτείνεται από τη Σενεγάλη έως το Τζιμπουτί, όχι μόνο θα συγκρατήσει την επέκταση της ερήμου προς τα νότια, αλλά θα φέρει επίσης βελτιωμένη επισιτιστική ασφάλεια και εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην περιοχή.

Όμως δεν έχει μελετηθεί αρκετά το τι επιπτώσεις μπορεί να έχει τελικά το ολοκληρωμένο πρασίνισμα στο τοπικό, περιφερειακό και παγκόσμιο κλίμα – και πρέπει να μελετηθεί, λέει ο Pausata. Η πρωτοβουλία αποτελεί, ουσιαστικά, ένα έργο γεωμηχανικής, όπως λέει, και όταν οι άνθρωποι θέλουν να κάνουν οποιουδήποτε είδους γεωμηχανική, θα πρέπει να μελετούν αυτές τις πιθανές επιπτώσεις.

Για να μελετήσει αυτές τις πιθανές επιπτώσεις, ο Pausata δημιούργησε προσομοιώσεις σε υψηλή ανάλυση της μελλοντικής υπερθέρμανσης του πλανήτη, τόσο με αλλά και χωρίς τον προσομοιωμένο τοίχο βλάστησης στο Σαχέλ. Στο πλαίσιο της υπερθέρμανσης του πλανήτη, ο Μεγάλος Πράσινος Τοίχος θα μπορούσε να μειώσει τις μέσες καλοκαιρινές θερμοκρασίες στο μεγαλύτερο μέρος του Σαχέλ έως και 1,5 βαθμό Κελσίου.

Αλλά οι θερμότερες περιοχές του Σαχέλ θα γίνονταν ακόμα πιο θερμές, με τις μέσες θερμοκρασίες να αυξάνονται έως και 1,5 βαθμό Κελσίου. Το πρασίνισμα θα αύξανε και τη βροχόπτωση σε ολόκληρη την περιοχή, ακόμα και διπλασιάζοντάς την σε ορισμένα σημεία, σύμφωνα με τη μελέτη.

Αυτά τα αποτελέσματα είναι προκαταρκτικά, λέει ο Pausata, και τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συνάντηση ήταν μόνο για ένα μέλλον υπερθέρμανσης με υψηλές εκπομπές, ονομαζόμενο RCP8.5, που μπορεί να μην γίνει πραγματικότητα. Οι προσομοιώσεις για σενάρια μεσαίων και χαμηλότερων εκπομπών δεν έχουν ολοκληρωθεί.

Οι επιπτώσεις του πρασινίσματος της Σαχάρα μπορεί να επεκταθούν και πολύ πέρα από την περιοχή, όπως υποδηλώνουν οι προσομοιώσεις. Ένας πιο δυνατός μουσώνας της Δυτικής Αφρικής θα μπορούσε να μετακινήσει μεγαλύτερες ατμοσφαιρικές κινήσεις πιο δυτικά, επηρεάζοντας άλλες κλιματικές τάσεις όπως η Νότια Ταλάντωση El Niño και αλλάζοντας τις πορείες των τροπικών κυκλώνων.

Ο Chandan συμφωνεί ότι είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ακριβώς τι αντίκτυπο θα είχε μια φύτευση τόσο μεγάλης κλίμακας και σημειώνει ότι οι βελτιώσεις στην κατανόηση του τι οδήγησε στις αλλαγές του παρελθόντος στη Σαχάρα έχουν κεντρικό ρόλο στην προσομοίωση του μέλλοντός της. Έχει νόημα ότι ο αντίκτυπος του Μεγάλου Πράσινου Τοίχου θα μπορούσε να είναι εκτεταμένος, όπως λέει: “Το κλιματικό σύστημα είναι γεμάτο αλληλεπιδράσεις.”

Leave A Reply