Η δύναμη του να μαθαίνεις μέσα από την εμπειρία

  • Home
  • Blog
  • ΕΡΕΥΝΑ
  • Η δύναμη του να μαθαίνεις μέσα από την εμπειρία

Σύνοψη: οι ενήλικες κάνουν λιγότερα λάθη όταν αξιολογούν στατιστικές πληροφορίες όταν μπορούν να έχουν εμπειρία των πληροφοριών από πρώτο χέρι, σύμφωνα με μια νέα μελέτη.

Άρθρο – Πηγή: Max Planck Institute, 3 Δεκεμβρίου 2021

Τα βρέφη έχουν τη διαισθητική ικανότητα να έχουν σωστή στατιστική κρίση από μικρή ηλικία και οι πίθηκοι είναι επίσης εκπληκτικά έξυπνοι όσον αφορά τις πιθανότητες, όπως έδειξαν πρόσφατες μελέτες στους τομείς της νόησης της πρώιμης παιδικής ηλικίας και της βιολογίας της συμπεριφοράς. Οι ενήλικες, αντίθετα, θεωρούνται συχνά ως κακοί διαισθητικοί στατιστικολόγοι.

Πώς μπορούμε να εξηγήσουμε αυτά τα αντιθετικά ευρήματα σχετικά με τη διαισθητική στατιστική σκέψη; Όσο μεγαλώνουν οι άνθρωποι χάνουν τη δυνατότητα να βγάζουν συμπεράσματα διαισθητικά με βάση τις πιθανότητες; Ή μήπως έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι πληροφορίες; Δύο νέες μελέτες προσφέρουν γνώση σχετικά με αυτά τα ερωτήματα.

Στην πρώτη μελέτη, ερευνητές από το Ινστιτούτο Max Planck για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη και το Πανεπιστήμιο των Βαλεαριδών Νήσων ανέλυσαν την ανάπτυξη της έρευνας της στατιστικής σκέψης μέσα από μια ιστορική προσέγγιση. Τη δεκαετία του 1960, οι ενήλικες ακόμα θεωρούνταν καλοί διαισθητικοί στατιστικολόγοι.

Όμως από τη δεκαετία του 1970 και μετά, αυτή η αντίληψη ανατράπηκε. Έκτοτε, μελέτες πάνω στις λεγόμενες “ευρετικές και προκαταλήψεις” έχουν συμπεράνει ότι η ανθρώπινη συλλογιστική είναι επιρρεπής σε συστηματικά σφάλματα. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, οι ευρετικές – νοητικές συντομεύσεις ή κοινοί κανόνες – που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για τη στατιστική σκέψη παράγουν συστηματικά προκατειλημμένες κρίσεις που δεν συνάδουν με τους κανόνες της θεωρίας των πιθανοτήτων και της στατιστικής.

Παρόλα αυτά, κάτι που είχε παραβλεφθεί μέχρι τώρα είναι ότι υπήρξε και μια θεμελιώδης αλλαγή στον σχεδιασμό των μελετών που χρησιμοποιούνται για να ελέγξουν τη στατιστική κρίση των ενηλίκων. Από τη δεκαετία του 1970, οι περισσότερες από αυτές τις μελέτες περιλαμβάνουν γραπτές εργασίες και περιγραφές. Οι εργασίες με βάση την εμπειρία, στις οποίες οι συμμετέχοντες μπορούσαν να βιώσουν από πρώτο χέρι τις στατιστικές πληροφορίες, αποτέλεσαν παρελθόν. Ωστόσο, η νέα μελέτη είναι η πρώτη που συνδέει αιτιωδώς τη δραματική αλλαγή των πειραματικών μεθόδων με το γεγονός ότι έκτοτε συσσωρεύονται ευρήματα ανεπαρκούς στατιστικού συλλογισμού σε ενήλικες.

Τι σημαίνει αυτό το εύρημα για μελλοντικές μελέτες στον ανθρώπινο στατιστικό συλλογισμό; Θα έπρεπε οι ερευνητές να επιστρέψουν στην παράδοση των βιωματικών μελετών και να αποφύγουν τις γραπτές περιγραφές; “Στην πράξη, δεν μπορούμε να δουλέψουμε εξ’ολοκλήρου με βιωματικές εργασίες, αλλά ούτε και θα έπρεπε να βασιζόμαστε αποκλειστικά σε γραπτές εργασίες. Χρειάζεται να έχουμε στον νου μας ότι οι δύο μέθοδοι δημιουργούν διαφορετικά ποιοτικά αποτελέσματα. Ιδανικά, και οι δύο θα πρέπει να χρησιμοποιούνται συνδυαστικά,” λέει ο Tomás Lejarraga, αναπληρωτής ερευνητής στο Κέντρο Προσαρμοστικού Ορθολογισμού στο Ινστιτούτο Max Planck για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη και διευθυντής του Εργαστηρίου Επιστήμης Αποφάσεων στο Πανεπιστήμιο των Βαλεαρίδων Νήσων.

Για να εξετάσουμε περαιτέρω τη σχέση μεταξύ της μορφής των εργασιών και της επίδοσης, σε μια άλλη μελέτη οι ερευνητές από το Ινστιτούτο Max Planck για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη συνέκριναν πολλαπλές δημοσιεύσεις για τη στατιστική διαίσθηση πολύ διαφορετικών ομάδων συμμετεχόντων. Εστίασαν σε βρέφη και μη-ανθρώπινα πρωτεύοντα θηλαστικά – δύο ομάδες που σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει να είναι εκπληκτικά ικανές στη στατιστική μάθηση και εξαγωγή συμπερασμάτων.

Ενώ οι μελέτες συνήθως τείνουν να χρησιμοποιούν συμβολικές, αφηρημένες περιγραφές για να εξετάσουν τη στατιστική συλλογιστική των ενηλίκων, τα βρέφη ή τα ζώα πρέπει να βιώσουν τις στατιστικές πληροφορίες από πρώτο χέρι μέσω αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον – αφού δεν μπορούν να διαβάσουν.

Για παράδειγμα, ένας τρόπος για να εξεταστεί η στατιστική διαίσθηση των βρεφών είναι ένας ερευνητής να τραβήξει μια χρωματιστή μπάλα από ένα αδιαφανές κουτί. Στη συνέχεια αποκαλύπτεται το περιεχόμενο του κουτιού και καταγράφεται ο χρόνος κατά τον οποίο τα βρέφη κοιτούν τις μπάλες.

Τα βρέφη τείνουν να κοιτούν για περισσότερη ώρα όταν το δείγμα δεν αντικατοπτρίζει τη χρωματική κατανομή των μπαλών στο κουτί σε σχέση με το όταν το δείγμα είναι συναφές με τη κατανομή. Αυτό υποδηλώνει ότι τα μωρά έχουν ήδη μια βασική κατανόηση της τυχαίας δειγματοληψίας. Παρόμοιες μελέτες έχουν διεξαχθεί με ζώα, παρουσιάζοντάς τους τρόφιμα.

Οι αποφάσεις των ενηλίκων φαίνεται να βελτιώνονται όταν μπορούν να βιώσουν οι ίδιοι τις πληροφορίες πιθανοτήτων – για παράδειγμα, όταν παίζουν επανειλημμένα σε μια λοταρία. Μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι οι ενήλικες κάνουν λιγότερα λάθη όταν αξιολογούν στατιστικές πληροφορίες όταν μπορούν να βιώσουν αυτές τις πληροφορίες από πρώτο χέρι – για παράδειγμα, σε μια προσομοίωση στον υπολογιστή.

“Η συνειδητοποίηση αυτού του χάσματος περιγραφής-εμπειρίας στον στατιστικό συλλογισμό έχει μεγάλη σημασία για την εκπαιδευτική πολιτική και την ανάπτυξη μεθόδων διδασκαλίας. Για παράδειγμα, τα σχολεία μπορούν να διδάσκουν στατιστική και πιθανότητες χρησιμοποιώντας βιωματικά παραδείγματα και προσομοιώσεις, αντί για κυρίως γραπτά προβλήματα,” λέει η Christin Schulze, επικεφαλής ερευνήτρια στο Κέντρο Προσαρμοστικού Ορθολογισμού στο Ινστιτούτο Max Planck για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη και κύρια συγγραφέας στη μελέτη που συνέκρινε ευρήματα από έρευνες σε βρέφη, μη-ανθρώπινα πρωτεύοντα θηλαστικά, και ενήλικες.

Παρότι οι δύο έρευνες ακολουθούν διαφορετικές προσεγγίσεις, τα αποτελέσματά τους συνάδουν: έχει σημασία το αν μαθαίνουμε για τις πιθανότητες από περιγραφές ή από την εμπειρία μας. “Πολλές από τις καθημερινές μας αποφάσεις πρέπει να γίνονται μέσα στην αβεβαιότητα, με τη βοήθεια στατιστικής διαίσθησης. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι στατιστικές διαισθήσεις των πρωτευόντων θηλαστικών, των βρεφών, και των ενηλίκων μπορεί να είναι εκπληκτικά καλές. Ο βασικός παράγοντας είναι το πώς συναντάμε τις στατιστικές πληροφορίες. Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι στατιστικές διαισθήσεις μας δεν είναι καθόλου παράλογες όπως πιστεύαμε για πολύ καιρό,” λέει ο Ralph Hertwig, Διευθυντής στο Κέντρο Προσαρμοστικού Ορθολογισμού στο Ινστιτούτο Max Planck για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη.

Σχετικά με αυτή την είδηση

Συντάκτης: Elena Hungerland
Πηγή: Max Planck Institute
Αρχική έρευνα: Closed access.
A description–experience gap in statistical intuitions: Of smart babies, risk-savvy chimps, intuitive statisticians, and stupid grown-ups” by Schulze, C., & Hertwig, R. Cognition

Leave A Reply