Καλλιέργεια καφέ στη Σικελία – ένα βήμα πιο κοντά στο όνειρο καθώς η κλιματική κρίση αναστατώνει τη γεωργία

  • Home
  • Blog
  • ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
  • Καλλιέργεια καφέ στη Σικελία – ένα βήμα πιο κοντά στο όνειρο καθώς η κλιματική κρίση αναστατώνει τη γεωργία

Καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, μια οικογένεια ελπίζει να δημιουργήσει τη βορειότερη φυτεία καφέ στον κόσμο

Άρθρο του Lorenzo Tondo – Παλέρμο, 4 Οκτωβρίου 2021

Για περισσότερα από 30 χρόνια, η οικογένεια Morettino προσπαθούσε να καλλιεργήσει τον δικό της καφέ σε ένα μικρό κομμάτι γης στη Σικελία. Και για 30 χρόνια δεν τα κατάφερνε.

Αλλά την περασμένη άνοιξη 66 σπορόφυτα παρήγαγαν περίπου 30 κιλά καφέ, σε μια εξέλιξη που έχει τη δυνατότητα να μετατρέψει το Ιταλικό νησί στην βορειότερη φυτεία καφέ στον κόσμο.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η κλιματική κρίση τροπικοποιεί τη Μεσογειακή γεωργία της Σικελίας με ανεπανόρθωτο τρόπο. Τον περασμένο Αύγουστο, ένας μετεωρολογικός σταθμός στις Συρακούσες στα νοτιοανατολικά του νησιού κατέγραψε θερμοκρασία 48.8 βαθμών Κελσίου, την υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη. Αλλά για τον Andrea Morettino, η οικογένεια του οποίου ασχολείται με τον καφέ εδώ και έναν αιώνα, είναι η πραγματοποίηση ενός ονείρου.

“Τη δεκαετία του ‘90, μετά από πολλά ταξίδια σε όλο τον κόσμο, ο πατέρας μου αποφάσισε να δοκιμάσει να φυτέψει μερικά φυτά καφέ στον μικρό μας κήπο στα περίχωρα του Παλέρμο, σε γη με υψόμετρο 350 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Συνήθως, οι φυτείες καφέ καλλιεργούνται στα 1.500 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας,” είπε ο Morettino.

“Στην αρχή ήταν ένα απλό πείραμα αλλά μετά από εκατοντάδες προσπάθειες παρατηρήσαμε ότι οι κόκκοι καφέ αυξάνονταν σε αριθμό, έως την περασμένη Άνοιξη όπου μια άφθονη συγκομιδή μας επέτρεψε να τους επεξεργαστούμε, να τους αποξηράνουμε και να τους καβουρδίσουμε.”

“Και ξέρετε τι είναι ακόμα πιο εκπληκτικό;” πρόσθεσε. “Τα φυτά μεγάλωσαν έξω στην ύπαιθρο, χωρίς τη βοήθεια θερμοκηπίων ή εντομοκτόνων. Εντελώς βιολογικά. Για εμάς μπορεί να αποτελέσει μια νέα αρχή.”

Στην πατρίδα του εσπρέσο και του καπουτσίνο, η καλλιέργεια καφέ “Made in Italy” ήταν πάντα μια εμμονή. Ήδη από τις αρχές του 1900, μια ομάδα γεωπόνων από τον βοτανικό κήπο του Παλέρμο, ένα ερευνητικό ινστιτούτο του Πανεπιστημίου του Παλέρμο, προσπάθησαν να καλλιεργήσουν καφέ. Το όνειρο γκρεμίστηκε τον χειμώνα του 1912 όταν, λόγω των πολύ χαμηλών θερμοκρασιών εκείνη τη χρονιά, τα φυτά καταστράφηκαν.

“Είναι ξεκάθαρο ότι η κλιματική κρίση και η επακόλουθη αύξηση της θερμοκρασίας έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο στην ανθοφορία των φυτών καφέ στη Σικελία,” δήλωσε ο Adriano Cafiso, που έχει περάσει τα τελευταία 15 χρόνια ταξιδεύοντας σε φυτείες στη Νότια Αμερική και την Αφρική και που συνεργάζεται τώρα με τον Morettino.

“Το πρόβλημα με την καλλιέργεια καφέ στη Σικελία δεν είναι η ζέστη αλλά το κρύο. Για αυτόν τον λόγο ήδη εργαζόμαστε σε μια σειρά φυτειών σε θερμοκήπιο. Η ιδέα είναι ότι οι λεγόμενες κόρες ή εγγονές αυτών των φυτών θα μπορέσουν σταδιακά να προσαρμοστούν στο Σικελικό κλίμα στο βαθμό που ίσως να μπορέσουν να ανθοφορήσουν στην ύπαιθρο, όπως έχει ήδη συμβεί με τη φυτεία του Παλέρμο.”

Το έργο θα πάρει χρόνια μέχρι να φτάσει σε επίπεδο μεγάλης παραγωγής, αλλά ο Morettino είναι αποφασισμένος να δημιουργήσει νέες φυτείες καφέ στο νησί.

“Το όνειρό μας είναι να δημιουργήσουμε καφέ 0χλμ και να φέρουμε την παραγωγή καφέ για πρώτη φορά σε απόσταση χιλιομέτρων από την ηπειρωτική Ευρώπη,” δήλωσε. “Τα τελευταία χρόνια, λόγω της κλιματικής αλλαγής, η Σικελία προσανατολίζεται σε καλλιέργειες που θα ήταν αδιανόητες μέχρι πριν μια δεκαετία, και που ωθούν εμάς τους επιχειρηματίες να εξελιχθούμε.”

Για αιώνες, η Σικελία ήταν ένας από τους κύριους παραγωγούς πορτοκαλιών και λεμονιών, που εισήχθηκαν για πρώτη φορά από Άραβες κατακτητές στις αρχές του 9ου αιώνα. Παρόλα αυτά, τα τελευταία χρόνια η παραγωγή εσπεριδοειδών έχει μειωθεί δραματικά: η χρήση γης για πορτοκάλια έχει μειωθεί κατά 31% τα τελευταία 15 χρόνια, ενώ για τα λεμόνια έχει μειωθεί σχεδόν στο μισό καθώς τα ολοένα και πιο ζεστά και ξηρά καλοκαίρια αποτρέπουν τα δέντρα από το να απορροφήσουν αρκετό νερό.

Τα σημάδια της αλλαγής είχαν ήδη γίνει αισθητά πριν ο υδράργυρος να χτυπήσει 48.8 τον Αύγουστο: το καλοκαίρι του 2020 δεν έβρεξε για 90 συνεχόμενες ημέρες. Στοιχεία που συλλέχθηκαν από το Παρατηρητήριο Βαλκανίων και Καυκάσου ανέφεραν ότι η μέση άνοδος της θερμοκρασίας στο νησί τα τελευταία 50 χρόνια ήταν σχεδόν στους 2 βαθμούς Κελσίου, ανεβαίνοντας στους 3.4 βαθμούς Κελσίου στη Messina στη βορειοανατολική ακτή.

Οι επιστήμονες λένε ότι η κλιματική κρίση μπορεί να σαρώσει τις παραδοσιακές καλλιέργειες από τη Μεσόγειο, αφήνοντας τους αγρότες να ψάξουν για τροπικές εναλλακτικές. Τα τελευταία τρία χρόνια η παραγωγή των αβοκάντο, μάνγκο και παπάγιας έχει διπλασιαστεί στη Σικελία, ενώ στον βοτανικό κήπο του Παλέρμο οι ερευνητές κατέγραψαν για πρώτη φορά την ανθοφορία της welwitschia, που φύεται στη νοτιοαφρικανική έρημο Namib.

“Υπάρχει πολύ υψηλός και επικείμενος κίνδυνος ερημοποίησης στο νησί, με πολλά ιστορικά αμπέλια να οδεύουν προς την εξαφάνιση,” είπε ο Christian Mulder, καθηγητής οικολογίας και κλιματικής κρίσης στο Πανεπιστήμιο της Κατάνια. “Στο μακροπρόθεσμο χειρότερο σενάριο, ολόκληρο το νοτιοδυτικό μέρος της Σικελίας θα είναι κλιματικά όμοιο με την Τυνησία. Αυτό ωθεί τους αγρότες να προσαρμοστούν σε νέες καλλιέργειες. Είναι μια διαδικασία που έχει ήδη ξεκινήσει. Πρέπει να παλέψουμε για να αποφύγουμε το χειρότερο.”

Leave A Reply