Μανιτάρια, τα πολυδιάστατα

παραισθησιογόνα μανιτάρια

Η επιστημονική ομάδα The Sciencing Team παραθέτει κείμενα προς ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και δραστηριοποίηση του κοινού.

Τα μανιτάρια είναι πολυκύτταροι μύκητες με τη χαρακτηριστική ομβρελοειδή μορφή. Το μάζεμα μανιταριών είναι μία ιδιαίτερα δημοφιλής δραστηριότητα στην Ιταλία και τη Γαλλία, που απώτερο σκοπό συνήθως έχει την χρήση τους στο φαγητό. Όντως πολλά είναι τα εδώδιμα είδη μανιταριών, όμως υπάρχουν και κάποια άλλα μανιτάρια που χαρακτηρίζονται ως δηλητηριώδη.

Η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά για τις παραισθησιογόνες ουσίες και τα ψυχοδραστικά συστατικά των μανιταριών χρονολογείται στις 3 Οκτωβρίου του 1799 στο Λονδίνο όταν ένας άνδρας, που είχε τη συνήθεια να συλλέγει μανιτάρια για την οικογένεια του, έφερε για πρωινό στο τραπέζι κατά λάθος παραισθησιογόνα μανιτάρια. Τη θεραπεία ανέλαβε ο γιατρός Everard Brande, ο οποίος ήταν τόσο έκπληκτος από τα ποικίλα συμπτώματα που εμφάνιζαν τα μέλη της οικογένειας που δημοσίευσε και σχετική μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό The Medical and Physical Journal.

Σήμερα πλέον γνωρίζουμε ότι στην πρώτη αυτή καταγεγραμμένη περίπτωση, η οικογένεια δηλητηριάστηκε από ένα συνδυασμό «μαγικών μανιταριών» του είδους Psilocybe semilanceata μαζί με ένα είδος του γένους Stropharia που ευδοκιμούν κάθε φθινόπωρο στο βρετανικό τοπίο. Εντούτοις, τα ψυχοδραστικά συστατικά των μανιταριών παρέμειναν άγνωστα μέχρι τη δεκαετία του ’50 όταν ο Σουηδός χημικός Albert Hoffman, που ανακάλυψε το LSD, εστίασε την προσοχή του σε ένα «χημικό ξαδερφάκι»  του LSD –την ψιλοκυβίνη, η οποία απομονώθηκε από τα μανιτάρια το 1958.

Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα τα «μαγικά μανιτάρια» αναφέρονται περισσότερο λόγω της ιδιαίτερης εμφάνισής τους παρά λόγω της παραισθησιογόνου δράσης τους. Παράλληλα, βικτοριανά παραμύθια συνέδεαν τα μανιτάρια με νεράιδες και ξωτικά σε ένα κόσμο με πολλές διαστάσεις και παράξενα πνεύματα. Μπορεί κανείς να διακρίνει μία ομοιότητα ανάμεσα σε αυτό τον παραμυθένιο κόσμο και τους πολιτισμούς του Νέου Κόσμου, όπου η ψιλοκυβίνη των «μαγικών μανιταριών» χρησιμοποιούνταν κατά κόρων. Ήταν άραγε οι δημιουργοί της Αλίκης στην χώρα των θαυμάτων γνώστες των παραισθησιογόνων αυτών ιδιοτήτων των μανιταριών, ώστε να οδηγήσουν ανυποψίαστους επισκέπτες σε μαγικούς κόσμους; Πάντως γεγονός είναι ότι η Αλίκη τρώει μικρές δόσεις μανιταριού και φαίνεται να αμφιταλαντεύεται μεταξύ μίας αφελούς αθωότητας και των αναφορών στις παρενέργειες των μανιταριών καθ’όλη τη διάρκεια του παραμυθιού.

To 1762 ο μεγάλος συστηματικός και πατέρας της σύγχρονης βοτανικής, Carl Linnaeus, συνέταξε την πρώτη λίστα τοξικών φυτών που περιελάμβανε φυτά από όλο τον κόσμο, τα οποία απομνημονεύονταν στα περιθώρια των κλασικών σπουδών, στην εθνογραφία, το φολκλόρ και την ιατρική.

Το μανιτάρι, που περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο, συνδέθηκε με τα πνεύματα της φύσης είναι το Amanita muscaria, το λεγόμενο – στην ελληνική παράδοση- τρελομανίταρο. Το συγκεκριμένο μανιτάρι εκτός από ψιλοκυβίνη, περιέχει ένα μίγμα αλκαλοειδών που προκαλεί ένα απρόβλεπτο και τοξικό κοκτέιλ παρενεργειών. Σε υψηλές δόσεις μπορεί να οδηγήσει σε κόμμα, ακόμα και σε θάνατο. Το μανιτάρι αυτό στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε στις απομονωμένες περιοχές της Σιβηρίας. Το ποίημα της Margaret Cavendish “The Pastime of the Queen of Fairies” στα μέσα του 17ου αιώνα, καθώς και οι πίνακες του Henry Fuseli και Joshua Reynolds στα τέλη του 18ου αιώνα εξυμνούν την παρουσία μανιταριών συνδέοντας τα με υπερφυσικούς κόσμους.

Στη σημερινή ψυχεδελική κουλτούρα το “τρελομανίταρο” σπάνια συναντάται σε αντίθεση με την ψιλοκυβίνη των μανιταριών που καλλιεργούνται και καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα, ενώ χρησιμοποιούνται ακόμα και στην κλινική ψυχοθεραπεία.

Έτσι εκτός από την ιατρική χρήση, την αρωματοποιία, τη βαφή φυσικών ινών,  και φυσικά το φαγητό τα μανιτάρια κρύβουν και έναν άλλο κόσμο που εκτείνεται από τα παραμύθια των νεραϊδών μέχρι την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων, υπονοώντας το υπερφυσικό τόσο στη ζωγραφική όσο και στη λογοτεχνία.

Για την πηγή: http://bit.ly/2PdAlHp

Leave A Reply