Η αξιολόγηση των επιστημονικών περιοδικών σε κρίση

αξιολόγηση

Η επιστημονική ομάδα The Sciencing Team διαθέτει πολυετή εμπειρία στις επιστημονικές δημοσιεύσεις και μπορεί να σας κατευθύνει σε όλα τα στάδια, από την προετοιμασία και την υποβολή, μέχρι την απάντηση σε αξιολογητές, και τη δημοσίευση του άρθρου σας. Μπορείτε να δείτε εδώ τις υπηρεσίες μας.

Υπερπληθώρα συγγραφέων, ανήθικη και ρατσιστική έρευνα και ο απανταχού απών αξιολογητής είναι μόνο κάποια από τα χαρακτηριστικά που δείχνουν τι συμβαίνει στα παρασκήνια των ακαδημαϊκών δημοσιεύσεων. Και σαν να μην έφταναν αυτά, η πανδημία του κορωνοϊού ήρθε να επιδεινώσει την κατάσταση, με πλήθος δημοσιεύσεων από διάφορους αυτοχαρακτηριζόμενους ειδικούς για τον κορωνοϊό γεμάτες εικασίες, αμφισβητήσιμες υποθέσεις ή ακόμα και εμφανή λάθη.

Τα τέρατα, οι φύλακες και οι εκλεκτοί

Η αξιολόγηση των επιστημονικών άρθρων είναι μία σχετικά πρόσφατη διαδικασία στον παγκόσμιο ερευνητικό χώρο. Πρωτοστάτησε το περιοδικό Nature το 1973, ενώ μέχρι το 1980 η πλειονότητα των ακαδημαϊκών περιοδικών υιοθέτησαν τη διαδικασία. Σε ένα ιδανικό κόσμο ο αξιολογητής πρέπει να εξασφαλίζει ότι η εργασία υπό εξέταση προάγει τη γνώση, έχει εγγενή αξία και, όπως στην περίπτωση του κορωνοϊού, παρέχει έκτακτη απόκριση σε ένα  επείγον παγκόσμιο πρόβλημα. Ο αξιολογητής θα πρέπει να είναι ένας επιφανής επιστήμονας της ίδιας ή παρεμφερούς ειδικότητας, με αυτή που διαπραγματεύεται η υπό εξέταση εργασία, και να προσφέρει πολύτιμες υποδείξεις και εποικοδομητικά σχόλια, ώστε να μεγιστοποιηθεί η ποιότητα του τελικού δημοσιευμένου άρθρου.  

Στην πραγματικότητα όμως η κατάσταση δεν είναι ακριβώς έτσι…Μάλιστα ο επίκουρος καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Γιοχάνεσμπουρκ Δρ. Andy Carolin έχει δημιουργήσει μία λίστα, σύμφωνα με την οποία οι αξιολογητές ταξινομούνται σε «τέρατα» (αυτοί που παρεμποδίζουν τη διαδικασία της κρίσης), «φύλακες» (αυτοί που χαρακτηρίζονται από ένα δογματικό τρόπο σκέψης) και «εκλεκτούς» (αυτοί που συνεισφέρουν στη δημοσίευση ενός άρθρου μέσω εποικοδομητικών υποδείξεων).  

Το παιχνίδι είναι στημένο

Ο καθηγητής Steven Johnson αναφέρει ότι η διαδικασία της αξιολόγησης των δημοσιευμένων άρθρων αντικατοπτρίζει ένα στημένο παιχνίδι συνεργασίας συγγραφέων που επιθυμούν να αυξήσουν τον αριθμό των δημοσιεύσεων και των αναφορών τους. Επιπλέον η σημερινή διαδικασία κρίσης ουσιαστικά απομακρύνει τους συγγραφείς από τη βασική έρευνα μετατρέποντάς τους σε αξιολογητές άρθρων, ώστε να συγκεντρώσουν περισσότερες αναφορές. Η διαδικασία είναι η εξής: ο αξιολογητής κρίνοντας μία εργασία προτείνει στους συγγραφείς να παραθέσουν δημοσιευμένα άρθρα του. Κατά αυτό τον τρόπο, και όταν ο αξιολογητής συναινεί στη δημοσίευση ενός άρθρου, αυτομάτως αποκτά περισσότερες αναφορές. 

Ένα ακόμα τρανό παράδειγμα αυτού του στημένου παιχνιδιού περιγράφει η Δρ. Bridget Farham όταν δημοσιεύτηκε μία γερμανική έρευνα τον Απρίλιο του 2020 και υποστήριζε ότι ο κανόνας του 1,5 μέτρου απόσταση για ανθρώπους που αθλούνται σε εξωτερικούς χώρους είναι ανεπαρκής και συνεπώς θα έπρεπε να τεθούν μεγαλύτερες αποστάσεις. Αυτό το «εύρημα» αναπαράχθηκε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και παρόλο που καταρρίφθηκε συστηματικά, η ζημιά στην κοινή γνώμη είχε ήδη γίνει. 

Η πανδημία του κορωνοϊού έφερε τα πάνω κάτω στη διαδικασία της αξιολόγησης επιστημονικών άρθρων. Αυτή τη στιγμή προηγείται η δημοσίευση των αποτελεσμάτων και η ενημέρωση του κοινού, ακολουθεί η πρόταση για χρηματοδότηση και μόνο τότε ξεκινά η υποβολή ενός άρθρου για αξιολόγηση. Μία τέτοια σειρά ακολουθήθηκε και στην περίπτωση του μύθου της χλωροκίνης που κέρδισε έδαφος και τελικά πολιτικοποίηθηκε. Μία απλή αναζήτηση στο PubMed με λέξεις-κλειδιά «COVID-19» ή «SARS-CoV-2» ή «2019-nCoV» στις 17 Αυγούστου του 2020 έδινε 40.660 αποτελέσματα.

Ποιος φυλάει τους φύλακες;

Αν και η διαδικασία αξιολόγησης των επιστημονικών άρθρων είναι προβληματική, είναι, για την ώρα, ότι καλύτερο διαθέτουμε. Η σημασία της ακαδημαϊκής εμπιστοσύνης και συλλογικότητας, στην εποχή των fake news και του εντεινόμενου λαϊκισμού, είναι στοιχεία που μπορούν να  θέσουν νέους δίκαιους κανόνες στο παιχνίδι.

Για την πηγή.

Leave A Reply