Λίζε Μάιτνερ

Επιστήμονας
Φυσικός (1878-1968)

Η Λίζε Μάιτνερ γεννήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 1878 στην Βιέννη. Το 1901 ξεκίνησε τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης και το 1905 έγινε η πρώτη γυναίκα που έλαβε διδακτορικό από το συγκεκριμένο πανεπιστήμιο. Το 1907 μετέβη στο Βερολίνο θέλοντας να παρακολουθήσει τα μαθήματα που παρέδιδε ο Μαξ Πλανκ. Εκεί γνώρισε τον χημικό Όττο Χαν, με τον οποίο ξεκίνησαν να συνεργάζονται στην έρευνα ραδιενεργών ουσιών. Η συνεργασία τους κατέληξε, μεταξύ άλλων, στην ανακάλυψη του στοιχείου πρωτακτίνιο το 1917, για την οποία τιμήθηκε με το “Μετάλλιο Λάιμπνιτς” από την Ακαδημία Επιστημών του Βερολίνου. Το 1912 έγινε μέλος του νεοσύστατου Ινστιτούτου Kaiser Wilhelm στο Βερολίνο και το 1918 ανέλαβε επικεφαλής στο τμήμα Φυσικής. Το 1926 διορίστηκε καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.    

Πυρηνική σχάση

Μετά την άνοδο του Τρίτου Ράιχ, η Μάιτνερ αναγκάστηκε το 1938 να εγκαταλείψει τη Γερμανία και να εγκατασταθεί στην Σουηδία όπου εργάστηκε στο Ινστιτούτο Νόμπελ. Εκεί έλαβε μια επιστολή από τον Χαν που της περιέγραφε την ανακάλυψή του μαζί με τον Φριτς Στράσσμαν, ότι όταν ένα άτομο ουρανίου διασπάται από ένα νετρόνιο, παράγεται ένα άτομο βαρίου. Η Μάιτνερ συζητώντας τα αποτελέσματα με τον ανιψιό της, επίσης φυσικό, Όττο Φρις, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτό που είχε συμβεί ήταν η διάσπαση ή σχάση του πυρήνα του ουρανίου σε δύο σχεδόν ίσια κομμάτια μετά το «βομβαρδισμό» με νετρόνια, ένα εκ των οποίων ισότοπο βαρίου, με την απελευθέρωση επιπλέον νετρονίων και μεγάλης ποσότητας ενέργειας. 

Οι Χαν και Στράσσμαν δημοσίευσαν τη δουλειά σχετικά με την πυρηνική σχάση το 1939, χωρίς να αναφέρουν ότι την θεωρητική εξήγηση έδωσε η Μάιτνερ. Η ανακάλυψη αυτή άνοιξε το δρόμο για τη δημιουργία της ατομικής βόμβας και τον μετέπειτα βομβαρδισμό της Ιαπωνίας. Η Μάιτνερ είχε προσκληθεί να συμμετάσχει στο σχέδιο Μανχάταν, κάτι που αρνήθηκε. Συνέχισε να εργάζεται πάνω στην επιστήμη της Φυσικής και να αντιτάσσεται έντονα στη στρατιωτική χρήση της ατομικής ενέργειας μέχρι το τέλος της ζωής. Αποσύρθηκε στην Αγγλία όπου πέθανε το 1968.

Αναγνώριση

Η Μάιτνερ, αν και ήταν αρκετές φορές υποψήφια, δεν τιμήθηκε ποτέ με το βραβείο Νόμπελ σε αντίθεση με τον Χαν που βραβεύτηκε το 1944 με το βραβείο Χημείας για τη συμβολή του στην ανακάλυψη της πυρηνικής σχάσης. Το 1966 της απονεμήθηκε το Βραβείο “Ενρίκο Φέρμι” της Αμερικανικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας. Ήταν η πρώτη γυναίκα που της απονεμόταν αυτό το βραβείο. Προς τιμήν της, το χημικό στοιχείο με ατομικό αριθμό 109 ονομάστηκε “Μαϊτνέριο” (Meitnerium, σύμβολο Mt).

Leave A Reply